Przejdź do treści

Poradnik · · 8 min czytania

Zaliczka a zadatek: różnica, która ma znaczenie, gdy gość nie przyjdzie

Aktualizacja:

Ilustracja: właściciel lokalu z piórem nad zeszytem rezerwacji na ladzie kawiarni

Gość rezerwuje salę na sobotę, wpłaca 400 zł, a trzy dni przed terminem pisze, że jednak nie przyjdzie. To, czy te 400 zł zostaje u Ciebie, zależy od jednego słowa w potwierdzeniu i regulaminie. Zaliczka a zadatek to dwie różne umowy, choć przelew wygląda identycznie. Poniżej: czym się różnią w praktyce, co z pieniędzmi w trzech typowych sytuacjach, które słowo wpisać u siebie, gotowe zapisy do regulaminu i jak oddawać zaliczkę tak, żeby nie tracić gościa na przyszłość.

Czym różni się zaliczka od zadatku

Zadatek ma swój przepis: art. 394 Kodeksu cywilnego. Działa jak zabezpieczenie umowy w obie strony. Jeśli umowy nie wykona gość, możesz od niej odstąpić i zadatek zatrzymać. Jeśli nie wykonasz jej Ty, gość może żądać zwrotu zadatku w podwójnej wysokości. Gdy wszystko idzie zgodnie z planem, zadatek zalicza się na poczet ceny. Gdy umowa rozwiązuje się za zgodą obu stron albo nie dochodzi do skutku z przyczyn, za które nikt nie odpowiada, zadatek wraca do gościa w zwykłej wysokości.

Zaliczka osobnego przepisu nie ma. To po prostu część ceny zapłacona z góry. Jeśli usługa się nie odbędzie, zaliczka co do zasady podlega zwrotowi, bo nie ma już czego nią opłacić. Możesz z niej potrącić koszty, które naprawdę poniosłeś pod tę rezerwację (zamówiony tort, kupione produkty, animator, który miał przyjść), ale to Ty musisz je wykazać.

Sytuacja Zaliczka Zadatek
Gość odwołuje w ostatniej chwili albo nie przychodzi wraca do gościa, poza udokumentowanymi kosztami zostaje u Ciebie
Ty odwołujesz (awaria, choroba, podwójna rezerwacja) wraca do gościa oddajesz w podwójnej wysokości
Usługa się odbywa odejmujesz od ceny odejmujesz od ceny
Obie strony zgodnie rezygnują albo przeszkoda nie jest niczyją winą wraca do gościa wraca do gościa w zwykłej wysokości

Jeden warunek, o którym łatwo zapomnieć: pieniądze są zadatkiem tylko wtedy, gdy tak je nazwiesz, zanim gość zapłaci. Tytuł przelewu „zadatek” wpisany przez gościa po rezerwacji, w której pisałeś „zaliczka”, niczego nie zmienia. Działa to też w drugą stronę: jeśli w potwierdzeniu stoi „zadatek”, a Ty odwołasz przyjęcie, gość ma prawo żądać podwójnej kwoty, choćbyś w regulaminie napisał inaczej.

Ilustracja: gość przykłada kartę do terminala płatniczego przy barze

Trzy sytuacje z lokalu, policzone na konkretnych kwotach

Załóżmy, że rezerwacja to przyjęcie dla 20 osób za 2000 zł, a z góry gość wpłaca 400 zł.

Gość odwołuje trzy dni przed. Przy zadatku 400 zł zostaje u Ciebie, bo gość nie wykonał umowy z własnej decyzji. Przy zaliczce 400 zł wraca, chyba że pokażesz koszty poniesione pod tę imprezę. Jeśli kupiłeś już produkty za 150 zł, możesz potrącić 150 zł i oddać 250 zł. Jeśli sobota znajdzie innego chętnego, uczciwie jest oddać całość.

Odwołujesz Ty, bo zalało kuchnię. Przy zadatku gość może zażądać 800 zł. Przy zaliczce oddajesz 400 zł. To jest moment, w którym zadatek przestaje być „bezpieczny dla lokalu”: zabezpiecza obie strony, nie tylko Ciebie.

Gość nie przyszedł i nie odwołał. Przy zadatku pieniądze zostają u Ciebie. Przy zaliczce formalnie to samo co odwołanie w ostatniej chwili: zwrot poza kosztami, które wykażesz. W praktyce lokale zatrzymują zaliczkę na podstawie zapisu w regulaminie, który gość zaakceptował przed wpłatą, i taki zapis ma sens, o ile jest rozsądny. Zdanie „zaliczka nie podlega zwrotowi w żadnym wypadku” w regulaminie dla konsumentów bywa kwestionowane jako postanowienie niedozwolone, zwłaszcza gdy kwota nie ma związku z Twoimi kosztami. Zapis z terminem i furtką („chyba że termin zajmie inna rezerwacja”) jest dużo łatwiejszy do obrony i dużo łatwiejszy do zaakceptowania przez gościa. Brzmienie regulaminu sprawdź z prawnikiem.

Jest jeszcze jedna rzecz, o którą pytają goście, którzy rezerwują przez internet: czy mogą odstąpić od umowy w 14 dni jak od zakupu w sklepie online. Przy usługach związanych z wypoczynkiem i rozrywką z oznaczonym dniem świadczenia to prawo nie przysługuje (art. 38 ust. 1 pkt 12 ustawy o prawach konsumenta). Przyjęcie w konkretną sobotę czy wejście na atrakcję z datą zwykle się w tym mieszczą. Nie każda usługa z terminem już tak, więc w razie wątpliwości zapytaj prawnika.

Które słowo wpisać u siebie

Nie ma odpowiedzi dobrej dla wszystkich. Jest za to prosta zasada: im bardziej rezerwacja jest jednorazowa, kosztowna i zamyka Ci lokal dla innych, tym bardziej opłaca się zadatek. Im bardziej powtarzalna i łatwa do sprzedania ponownie, tym bardziej opłaca się zaliczka.

Zaliczka sprawdza się przy stoliku na kolację, wejściu na salę zabaw, sprzęcie na trzy godziny, urodzinach z pakietu. Kwoty są małe, termin po odwołaniu często zajmuje ktoś inny, a słowo „zaliczka” gość rozumie bez pytań. Ile jej brać i jak ją przyjmować, opisaliśmy na przykładzie zaliczki za urodziny w sali zabaw; w innych branżach mechanizm jest ten sam.

Zadatek ma sens przy weselu, komunii, sali na wyłączność, grupie firmowej na cały dzień, czyli tam, gdzie zamykasz lokal dla innych gości i kupujesz pod konkretne zamówienie. Wtedy w razie odwołania zadatek chroni Cię bez wyliczania kosztów. Pamiętaj tylko o drugiej stronie medalu: jeśli to Ty nie dotrzymasz umowy, oddajesz podwójnie.

Trzecie słowo, którego nie mieszaj z dwoma powyższymi, to kaucja. Kaucja zabezpiecza ewentualne szkody (zniszczony sprzęt, zalana sala) i wraca po usłudze, jeśli nic się nie stało. Nie jest częścią ceny. Jeśli pobierasz i zaliczkę, i kaucję, opisz je w regulaminie osobno.

Dwa gotowe zapisy do regulaminu albo potwierdzenia. Oba daj gościowi do przeczytania przed wpłatą, nie po.

Wariant z zaliczką:

Rezerwację potwierdza wpłata zaliczki w wysokości 20% ceny w ciągu 3 dni od rezerwacji. Zaliczka jest odejmowana od ceny końcowej. Przy odwołaniu rezerwacji najpóźniej 7 dni przed terminem zwracamy zaliczkę w całości. Przy późniejszym odwołaniu zaliczka pokrywa koszty przygotowania, chyba że termin zajmie inna rezerwacja; wtedy zwracamy ją w całości.

Wariant z zadatkiem:

Wpłata 400 zł jest zadatkiem w rozumieniu art. 394 Kodeksu cywilnego. Przy wykonaniu umowy zadatek zalicza się na poczet ceny. Jeśli Zamawiający odstąpi od umowy, zadatek nie podlega zwrotowi. Jeśli od umowy odstąpi lokal, zwraca zadatek w podwójnej wysokości.

Nie pisz „zaliczka (zadatek)” ani „zadatek zwrotny”. W razie sporu nikt nie będzie wiedział, co gość właściwie wpłacił.

Ilustracja: kalendarz i otwarty terminarz na biurku na zapleczu, jeden termin przekreślony

Jak zwracać zaliczkę, żeby nie stracić gościa

Zwrot zaliczki to moment, w którym lokal najłatwiej traci gościa na zawsze: nie przez odmowę, tylko przez zwrot, który ciągnie się tygodniami. Trzy zasady załatwiają sprawę.

Oddawaj tą samą drogą, którą pieniądze wpłynęły. Przy płatności online zwrot zlecasz u operatora płatności, przy przelewie robisz przelew zwrotny. Gość nie musi podawać numeru konta, a Ty masz ślad w jednym miejscu. Jeśli przyjmujesz zaliczki przez Rezerię, zwrot robisz w swoim koncie Stripe i oznaczasz go w panelu przy rezerwacji; automatycznego zwrotu jeszcze tam nie ma.

Podaj termin i go dotrzymaj. „Do 3 dni roboczych” to zdanie, po którym gość przestaje się martwić. Zwrot zlecony tego samego dnia kosztuje Cię dwie minuty.

Napisz jedno zdanie z wyliczeniem. Gotowy mail przy zwrocie w całości:

Dzień dobry, odwołanie rezerwacji na 14 listopada przyjęliśmy. Zaliczkę 400 zł zwracamy tą samą drogą, którą wpłynęła; pieniądze będą na koncie do 3 dni roboczych. Gdyby pojawił się nowy termin, chętnie zarezerwujemy ponownie.

I przy potrąceniu:

Zgodnie z regulaminem przy odwołaniu na 2 dni przed przyjęciem zaliczka pokrywa koszty przygotowania. Potrącamy 150 zł za zamówione produkty, pozostałe 250 zł zwracamy do 3 dni roboczych. Jeśli ten termin zajmie inna rezerwacja, oddamy całość.

O tym, jak zaksięgować zwrot zaliczki i co z paragonem albo fakturą, zapytaj swoją księgową. Zasady zależą od formy opodatkowania i od tego, czy masz kasę fiskalną.

Nieopłacona rezerwacja to osobny problem

Spór o zaliczkę czy zadatek dotyczy pieniędzy, które już wpłynęły. W wielu lokalach większy kłopot sprawiają rezerwacje, za które nikt nie zapłacił, a termin wisi zablokowany przez tydzień. Gość „zrobi przelew wieczorem” i zapomina.

Ustal termin wpłaty i trzymaj się go: przy płatności online wystarczą 2 godziny, przy przelewie 2 lub 3 dni. Po tym czasie termin wraca do puli, a gość dostaje krótką informację, że rezerwacja wygasła. W Rezerii nieopłacona rezerwacja wygasa sama po czasie, który ustawisz, a gość odwołuje opłaconą rezerwację z linku w mailu, więc termin wraca do sprzedaży bez Twojego udziału. Jak przypomnienie i łatwe odwołanie zmniejszają liczbę nieobecności, opisaliśmy we wpisie o no-show w restauracji.

Pytania i odpowiedzi

Zaliczka a zadatek: co jest lepsze dla właściciela lokalu?

Przy powtarzalnych rezerwacjach o małej wartości (stolik, wejście, sprzęt, urodziny z pakietu) prostsza jest zaliczka z jasnym terminem zwrotu. Przy dużych, jednorazowych zleceniach, które zamykają lokal dla innych (wesele, komunia, sala na wyłączność), lepiej chroni zadatek. Pamiętaj, że zadatek działa w obie strony.

Czy zaliczka podlega zwrotowi, gdy gość sam odwoła rezerwację?

Co do zasady tak, bo zaliczka to część ceny za usługę, która się nie odbyła. Możesz potrącić koszty, które faktycznie poniosłeś pod tę rezerwację, a zasady opisać w regulaminie zaakceptowanym przed wpłatą. Zapis o przepadku zaliczki w każdym przypadku bywa uznawany za niedozwolony, więc sprawdź go z prawnikiem.

Czy muszę oddać zadatek w podwójnej wysokości, jeśli to ja odwołam?

Jeśli umowy nie wykonasz z przyczyn, za które odpowiadasz, gość może żądać podwójnej kwoty (art. 394 Kodeksu cywilnego). Gdy przeszkoda nie jest niczyją winą albo obie strony zgodnie rezygnują, zadatek wraca w zwykłej wysokości.

Czy klient może odstąpić od rezerwacji w 14 dni, bo zarezerwował przez internet?

Przy usługach związanych z wypoczynkiem i rozrywką z oznaczonym dniem świadczenia prawo do odstąpienia w 14 dni nie przysługuje (art. 38 ust. 1 pkt 12 ustawy o prawach konsumenta). Dotyczy to na przykład przyjęcia w konkretną sobotę czy wejścia na atrakcję z datą. Przy innych usługach z terminem zapytaj prawnika.

Czy mogę zmienić zaliczkę na zadatek po wpłacie?

Nie jednostronnie. O tym, czy wpłata jest zaliczką, czy zadatkiem, decyduje to, co uzgodniliście przed zapłatą. Zmiana wymaga zgody gościa, najlepiej potwierdzonej mailem.

Autor: Patryk Biegański, założyciel Rezerii. Tekst opisuje to, co Rezeria robi dziś; funkcje w przygotowaniu są nazwane wprost. Zdjęcia poglądowe wygenerowane z pomocą AI.

Czytaj dalej

Wszystkie wpisy